Kinh hoàng thức ăn đường phố
Hiện nay, không chỉ tại các đô thị mà ngay cả các vùng nông thôn, thức ăn đường phố đã được ưa chuộng, được bày bán tràn lan. Tuy nhiên, vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) hầu như ít được quan tâm khiến thức ăn đường phố trở thành “sát thủ” tàn phá sức khoẻ, tính mạng người sử dụng.
Rùng mình cảnh chế biến
Quanh một số quận nội thành TP.HCM, có thể thấy cơ man thức ăn đường phố với hàng trăm chủng loại được bày bán, được dựng, che bằng đủ thứ dù, lọng, bạt khác nhau.
Ghé vào các quán cơm “bụi” trên lề đường Nguyễn Thượng Hiền, chúng tôi không khỏi rùng mình khi chứng kiến “hậu trường” của các quán này. Mùi hôi thối bốc lên nồng nặc từ những xô nước đổ thức ăn dư thừa không được che đậy đến cống nước thải kề bên. Cách đó khoảng 1 mét, còn có những thùng nước cáu bẩn, theo quan sát đó lại là thùng nước được dùng để rửa thực phẩm. Các loại thịt, cá, gà, đậu hũ, măng, dưa,...được sơ chế ngay dưới nền xi măng. Còn tất các loại rau chỉ cần nhúng vào một chậu nước rồi vớt ra, đem đi chế biến.
 |
| Thức ăn đường phố được bày bán tràn lan với “công nghệ” chế biến thấy “ớn” |
Chưa kể là vào các giờ cao điểm, cảnh chén đũa vứt vương vãi dưới đất, đầy nhếch nhác túi ni lông, chén bát tráng vội qua loa chưa hết bọt xà bông cũng là chuyện bình thường.
Trên đường Cách Mạng Tháng Tám, nhiều quán nướng với một lò than to đùng đặt sát lòng đường. Khói thịt nướng theo gió “bám” lấy khách đi đường, khói bụi xe trên đường cũng len lỏi vào những miếng thịt nướng. Ngay dốc cầu Bông, đường Đinh Tiên Hoàng (Q. Bình Thạnh) đổ xuống Võ Thị Sáu là các điểm bán vịt quay. Vịt quay được treo toòng teng ngoài trời vô tư với bụi khói.
Kinh hoàng không kém là hàng ăn ở các chợ, trước cổng các bệnh viện. Tại đây hầu hết cống rãnh bị ứ đọng, khu vệ sinh bốc mùi khó ngửi trong khi gần đó bày bán đủ thức ăn chín như: thịt quay, giò chả, nem rán không có tủ kính che bụi. Chồng bát, đĩa, cốc, chén bẩn ruồi nhặng bu kín; nước để rửa chén thì chỉ có 2 xô, vừa rửa vừa tráng đục ngầu.
Lương thực, thực phẩm là nguồn dinh dưỡng nuôi sống con người nhưng chính nó đã gây ra khoảng 50% các trường hợp tử vong trên toàn thế giới vì có hơn 400 loại bệnh lây qua đường thực phẩm không an toàn.
Tại các bến xe, trước các cổng trường học, nơi đông người qua lại mới càng “kinh khủng” hơn. Các gánh hàng rong chen chúc nhau buôn bán bất chấp khói bụi, nắng nóng. Người bán thì mồ hôi nhễ ngại, thức ăn lại không hề được che đậy; lại bưng chạy tới chạy lui để bán cho khách khi xe dừng bến. Chưa kể đến người hàng không đeo tạp dề, găng tay nhưng tay vừa bốc thức ăn bán cho khách, vừa cười nói liên tục.
Nguồn thực phẩm chế biến kém chất lượng
Đa phần thức ăn đường phố là ăn nhanh, gọn nhẹ, rẻ tiền như: bún, ốc, phá lấu, bánh mì, xôi,...phục vụ người bình dân nên vì lợi nhuận, và không loại trừ hành vi buôn bán chụp giật nên thực phẩm rất dễ bị biến tướng, người bán hàng lấy nguồn thực phẩm không đảm bảo chất lượng.
“Mục sở thị” khu vực Bờ Kè kênh Nhiêu Lộc hay ở cổng các khu công nghiệp, những chiếc xe đẩy bán phá lấu vàng tươi trông rất bắt mắt; nhưng ít tai nghĩ, để có được nồi phá lấu vàng tươi kia không phải là màu của nước dừa mà người bán hàng đã bỏ một loại phẩm màu không rõ nguồn gốc. Theo lời chia sẻ của người bán: “Dừa bây giờ rất mắc, 12 - 15.000 đồng/trái, nấu một nồi phá lấu tốn cả chục trái dừa, vậy thì làm sao mà có lời”. Qua tìm hiểu được biết, người bán phá lấu đã mua phẩm màu về pha thêm nước dừa theo tỉ lệ 1 màu - 1,5 nước dừa.
 |
| Phá lấu – một món ăn rất “bắt mắt”; nhưng cũng tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ bệnh tật do sử dụng phẩm màu |
Thức ăn đường phố thường sử dụng công thức “hương - mùi - màu” để tạo ra sản phẩm và phần lớn người sản xuất dùng phẩm màu, hóa chất công nghiệp. Chính việc sử dụng phẩm mầu tùy tiện không được phép, gây ra không ít trường hợp ngộ độc. Đó là chưa kể bánh phở, bún, miến, mì sợi đều được người sản xuất sử dụng hàn the tuỳ tiện để cho sợi bún, bánh phở, mì dai hơn, ngon hơn.
Tháng 9 vừa qua, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP.HCM đã lấy 16 mẫu sữa đậu nành, đậu xanh và nguyên liệu pha chế sữa tại các điểm kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn các quận 1, 3, 5, Tân Bình, Bình Thạnh, Gò Vấp để đánh giá một số chỉ tiêu ô nhiễm vi sinh, hóa lý. Kết quả 10/10 mẫu không đạt chỉ tiêu tổng số vi sinh vật hiếu khí, 5/10 mẫu bị nhiễm tổng số nấm men và nấm mốc,…
Theo BS Nguyễn Xuân Mai, nguyên Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh y tế công cộng TP.HCM, sữa đậu nành, đậu xanh không đạt chỉ tiêu tổng số vi sinh vật hiếu khí, tổng số nấm men và nấm mốc dễ có nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Nếu bị nhiễm Coliforms sẽ gây các bệnh đường ruột.
Theo ông Huỳnh Lê Thái Hòa - Chi Cục trưởng Chi cục ATVSTP Sở Y tế TP.HCM, phần lớn vi phạm về VSATTP qua các đợt kiểm tra đều thuộc các hộ kinh doanh nhỏ, và người bán thực phẩm đường phố.
Ngoài các nội dung vi phạm được thống kê, theo Trung tâm phân tích thí nghiệm Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM, trên thị trường vẫn còn nhiều mặt hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc có sử dụng những phụ gia ngoài danh mục cho phép của Bộ Y tế như phẩm màu RhodamineB, hàn the., phooc-môn.., được sử dụng trong bánh phở, giò chả, chả cá,...
Bẩn…vẫn đắt hàng
Mặc dù quy định về ATVSTP đối với thức ăn đường phố và hàng ăn rong liên tục được tuyên truyền, đặc biệt từ khi dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm xuất hiện trên địa bàn thành phố; nhưng theo khảo sát thì thức ăn đường phố - nguồn bệnh di động - vẫn vô tư hoạt động trên khắp các tuyến phố.
Bất cứ chỗ trống nào trên đường phố, ngõ hẻm có thể tận dụng được làm nơi buôn bán thức ăn thì người dân... lấn chiếm ngay. Ai kiếm được chỗ cố định trên vỉa hè, lề đường - kể cả gần nhà vệ sinh hay cống rãnh - thì cố bám trụ để buôn bán. Khi có cảnh sát trật tự tuần tra thì dọn đồ...chạy làm nhốn nháo cả một đoạn đường.
Cũng có không ít người nhận thấy sự nguy hiểm của thức ăn đường phố đến sức khoẻ nhưng vì lý do này, lý do kia họ vẫn tìm đến những quán ăn ven đường như một nhu cầu tất yếu không thể thiếu trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.
Trên lề đường Nguyễn Thượng Hiền, vô số các điểm bán cơm bình dân, nghêu, sò, ốc, hến, bánh xèo, bánh bèo,... chen chúc nhau. Đoạn đường này chật hẹp, nhiều hộ dân bán trưng dụng vỉa hè làm nơi nấu nướng, giặt giũ, để đồ dùng linh tinh, rác rến mất vệ sinh. Người ăn uống cứ... vô tư.
Ở ta, thức ăn đường phố quá phổ biến, trở thành nét văn hóa đặc thù, với số đông người sử dụng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, do đời sống còn những khó khăn, nên việc mua bán, sử dụng thức ăn đường phố còn chưa đảm bảo ATVSTP.
